Holotropisch ademwerk (Holotropic Breathwork)

Holotropisch ademwerk, of Holotropic Breathwork, is een intensieve en begeleide vorm van ademwerk van de psychiater Stanislav Grof en Christina Grof. In een workshop lig je met je ogen dicht en adem je urenlang sneller en dieper dan normaal op muziek, terwijl een vaste partner over je waakt; daarna teken je een mandala en praat je erover in de groep. Alleen gecertificeerde begeleiders mogen de merknaam gebruiken. Door de intensiteit en de contra-indicaties is het niet geschikt om alleen of zomaar online te doen.

Wat is holotropisch ademwerk?

Volgens de principes die de Grofs zelf opschreven bestaat de methode uit sneller en dieper ademen, muziek die emoties oproept en lichaamswerk om spanning los te laten. Daarna volgen creatieve verwerking, zoals het tekenen van een mandala, en een gesprek. Er is geen vast ademritme: je krijgt alleen de instructie sneller en dieper te ademen dan normaal.

De ervaring is grotendeels innerlijk en zonder woorden. Begeleiders en partners sturen het proces niet, maar zijn er als je hulp nodig hebt. Het woord holotropisch betekent zoiets als op weg naar heelheid.

Grof onderscheidt ervaringen uit je eigen levensverhaal, ervaringen die met je geboorte te maken zouden hebben en ervaringen die verder reiken dan je eigen persoon. Dat is zijn theoretische kader; dat het ademen echte geboorteherinneringen oproept, is niet aangetoond. Wil je eerst weten hoe dit zich verhoudt tot andere vormen, lees dan wat breathwork is.

Waar komt holotropisch ademwerk vandaan?

Stanislav Grof is een psychiater uit Praag die eerder onderzoek deed naar de therapeutische mogelijkheden van LSD. Samen met Christina Grof ontwikkelde hij in de jaren 70 een methode om zonder middelen in een veranderde bewustzijnstoestand te komen; een studie uit 2015 noemt 1975 als startjaar (Miller en Nielsen, 2015).

Vanaf de jaren 80 leidden de Grofs begeleiders op. Die opleiding gebruikt in Noord-Amerika nog de naam Grof Transpersonal Training (GTT). In de EU werkt ze als het Institute for Holotropics, omdat een andere organisatie, die er los van staat, die naam daar als merk heeft vastgelegd.

Holotropic Breathwork® is volgens het Institute for Holotropics een geregistreerd merk in veel landen. Alleen gecertificeerde begeleiders mogen het onder die naam aanbieden, en een sessie die sterk afwijkt van de vaste opzet mag die naam niet dragen (Institute for Holotropics).

Hoe verloopt een sessie holotropisch ademwerk?

Een workshop volgt een vaste opbouw, zo staat in de principes en in een Duitse studie uit 2025:

1. Voorbereiding: je krijgt uitleg over wat je kunt meemaken. Lichamelijke en psychische contra-indicaties worden besproken en bij twijfel wordt een deskundige geraadpleegd.
2. Je vormt een duo. De één ademt, de ander is sitter: die let op, brengt water of een deken en helpt waar nodig. In de tweede sessie wissel je van rol.
3. Je ligt op een matje met je ogen dicht en ademt sneller en dieper. De muziek begint stimulerend, wordt daarna intenser en eindigt rustig en meditatief.
4. Zit er aan het eind nog spanning in je lijf, dan kan de begeleider lichaamswerk aanbieden.
5. Je tekent een mandala: je vult een cirkel op papier met kleuren en vormen die bij je ervaring passen.
6. In een groepsgesprek vertel je over je ervaring. De begeleider geeft er geen uitleg of interpretatie bij.

	Holotropisch ademwerk	Verbonden ademhaling
Duur ademsessie	2,5 tot 3 uur	45 minuten tot 1,5 uur
Ademinstructie	Sneller en dieper, geen vast ritme	In- en uitademing zonder pauze
Opzet	In duo’s, met een vaste partner	In een groep of één op één
Afronding	Mandala tekenen en groepsgesprek	Vaak een nagesprek
Naam	Geregistreerd merk	Vrije term voor veel stromingen

Wat zegt het onderzoek over holotropisch ademwerk?

Het onderzoek is schaars. Een overzichtsartikel uit 2007 stelde vooral een hypothese voor: dat langdurig bewust hyperventileren binnen een psychotherapie zou kunnen helpen. Of dat klopt, moet volgens de auteurs nog met beter onderzoek blijken (Rhinewine en Williams, 2007). Volgens een latere studie vond dat overzicht maar 3 studies die als betrouwbaar bewijs konden gelden.

In een Deense studie volgden 20 mensen 4 sessies, verspreid over 2 weekenden. Na afloop meldden ze minder problemen in het contact met anderen, en de ervaren deelnemers scoorden hoger op zelftranscendentie. Bij beginners steeg de score voor achterdocht, al bleef die binnen normale waarden. Er was geen controlegroep en de deelnemers kozen zelf voor ademwerk (Miller en Nielsen, 2015).

In de Duitse studie met ervaren beoefenaars daalde het CO2 bij holotropisch ademwerk net zo sterk als bij verbonden ademhaling, en ook de ervaringen leken sterk op elkaar (Havenith e.a., 2025). De onderzoekers wijzen erop dat nadelige effecten nog nauwelijks zijn onderzocht. Er is dus geen bewijs dat holotropisch ademwerk psychische klachten behandelt, en het is geen vervanging voor therapie.

Is holotropisch ademwerk gevaarlijk?

Holotropisch ademwerk kan heftig zijn. Zonder goede training, screening, voorbereiding en nazorg kan snel ademen in deze setting volgens het Institute for Holotropics leiden tot paniek, hertraumatisering of zelfs ernstige psychische gevolgen (Institute for Holotropics). Lichamelijk daalt het CO2 net zo sterk als bij verbonden ademhaling, met dezelfde reacties, zoals tintelingen en krampen.

In een workshopaankondiging uit 2017 op de site van het Institute for Holotropics staan deze contra-indicaties (Institute for Holotropics, 2017):

• zwangerschap;
• hartziekte en andere hart- en vaatproblemen;
• epilepsie;
• glaucoom;
• een voorgeschiedenis van ernstige psychische problemen of een opname.

In de Deense studie, waarin begeleiders de contra-indicaties van Grof volgden, werden daarnaast mensen uitgesloten bij (Miller en Nielsen, 2015):

• netvliesloslating of botontkalking;
• hoge bloeddruk, angina pectoris of een eerder hartinfarct;
• een aneurysma;
• een besmettelijke ziekte;
• het gebruik van zware medicijnen;
• een ernstige psychiatrische aandoening;
• een recente operatie of verwonding.

Twijfel je, of gebruik je medicijnen, overleg dan eerst met je huisarts. Lees ook breathwork en medicijnen en breathwork en trauma. Verder geldt wat voor al het intensieve ademwerk geldt: nooit in of bij water en nooit tijdens het autorijden. Stap na een sessie ook niet meteen achter het stuur als je je nog niet helder voelt.

Kun je holotropisch ademwerk alleen of online doen?

Nee. Wie alleen thuis, op een festival of online snel ademt, doet volgens het Institute for Holotropics geen Holotropic Breathwork. Intensieve sessies online gaan volgens het instituut in tegen hun veiligheidsnormen, net als deelname van mensen met ernstige contra-indicaties (Institute for Holotropics).

Wil je deze vorm proberen, zoek dan een gecertificeerde begeleider; het Institute for Holotropics houdt daar een lijst van bij. Voor rustige oefeningen is online ademwerk wel een goede optie. Lees meer in online breathwork en op onze pagina over veilig ademwerk.