Breathwork en trauma: wat je moet weten

Breathwork kan bij mensen met trauma veel losmaken. Intensieve technieken, waarbij je lange tijd snel en diep ademt, kunnen herbelevingen of dissociatie oproepen (Nixon en Bryant, 2005; Lueken e.a., 2026). Rustige ademhalingsoefeningen zijn minder heftig, maar ook zij zijn geen traumabehandeling. Daarvoor ga je naar een psycholoog of psychotherapeut, die bijvoorbeeld EMDR of traumagerichte cognitieve gedragstherapie geeft (Thuisarts).

Waarom kan intensief ademwerk trauma raken?

Bij snel en diep ademen daalt je CO2. Dat geeft lichamelijke sensaties zoals tintelingen, kramp, duizeligheid en een snellere hartslag, die sterk lijken op wat je voelt bij angst of paniek (Lueken e.a., 2026). Voor iemand met trauma kan zo’n staat van opwinding herinneringen wakker maken.

Dat is ook gemeten. Australische onderzoekers lieten mensen die een schokkende gebeurtenis hadden meegemaakt een hyperventilatietest doen, waarbij je bewust snel en diep ademt. Wie een acute stressstoornis had, kreeg daarbij meer opdringerige herinneringen en vaker een reactie die op een flashback leek. Hoe sterker de lichamelijke opwinding, hoe meer herbelevingen (Nixon en Bryant, 2005).

Hyperventileren kan ook dissociatie uitlokken, vooral bij kwetsbare mensen (Lueken e.a., 2026). Dissociatie is een belangrijk kenmerk van PTSS. In een onderzoek onder 48 hulpverleners die zelf intensief ademwerk deden, zagen zij dissociatieve stoornissen als contra-indicatie. Bij PTSS waren ze terughoudend, en de onderzoekers adviseren voorzichtigheid zolang er geen beter bewijs is over werking en veiligheid.

Dezelfde hulpverleners noemden ook andere risico’s: psychische ontregeling, ernstige dissociatie, te weinig nazorg en grensoverschrijding. Dat laatste speelt onder meer doordat deelnemers in zo’n toestand vatbaarder zijn voor suggestie. Onder intensief ademwerk vallen onder meer verbonden ademhaling en Holotropic Breathwork, ontwikkeld door Stanislav en Christina Grof.

Wat is dissociatie?

Thuisarts omschrijft dissociatie als losraken van jezelf wanneer de spanning te hoog wordt: je merkt niet meer wat er om je heen gebeurt (Thuisarts). Tijdens een sessie met gesloten ogen en muziek kan het lastig zijn om dat bij jezelf op te merken.

Het verschil met diepe ontspanning is dat je bij ontspanning contact houdt met jezelf en je omgeving. Raak je dat contact kwijt, stop dan met de oefening. Hoe je jezelf weer in het hier en nu brengt, lees je in breathwork en emoties.

Wat is een traumasensitieve aanpak?

Een traumasensitieve aanpak gaat ervan uit dat iemand in de groep trauma kan hebben, ook als dat niet is verteld. De onderzoekers van de studie onder hulpverleners noemen als veiligheidsmaatregelen een zorgvuldige selectie, voorbereiding met toestemming, oog voor de risico’s van aanraking en beïnvloedbaarheid, en nazorg die aansluit bij therapie (Lueken e.a., 2026). Daaruit volgen deze uitgangspunten:

1. Vooraf screenen op lichamelijke en psychische contra-indicaties.
2. Vooraf uitleggen wat er kan gebeuren, en pas beginnen als je daarmee instemt.
3. Jij houdt de regie: je mag altijd stoppen, en je ogen openhouden of rechtop zitten mag ook.
4. Geen aanraking zonder dat je daar vooraf en op dat moment toestemming voor geeft.
5. Rustig opbouwen, met korte rondes en aandacht voor wat je nu om je heen ziet en voelt.
6. Nazorg na de sessie, en waar nodig aansluiting bij je behandelaar.

Word je gevraagd om “door te zetten” of “los te laten” terwijl je je onveilig voelt? Dan past die begeleiding niet bij een traumasensitieve aanpak.

Wat zegt onderzoek over ademhalingsmethoden bij PTSS?

Een ademprogramma dat bij PTSS is onderzocht, is Sudarshan Kriya Yoga (SKY). Het bestaat uit ademhalingsoefeningen in verschillende ritmes, van langzaam tot snel, gevolgd door rust. In een kleine studie volgden 21 Amerikaanse veteranen met PTSS-klachten een week lang dit programma, of kwamen op een wachtlijst. Bij de SKY-groep namen de klachten af, en dat effect was na een jaar nog te zien (Seppälä e.a., 2014).

De groep was erg klein en bestond alleen uit mannen. Een PTSS-diagnose was geen voorwaarde om mee te doen. Opvallend is ook dat deelnemers vertelden dat traumatische herinneringen bovenkwamen tijdens de oefeningen, terwijl ze zich lichamelijk ontspannen voelden. Na afloop raakten die herinneringen hen minder sterk. Herinneringen kunnen dus ook bij een begeleid programma opkomen.

Een grotere studie vergeleek SKY met cognitieve verwerkingstherapie, een traumagerichte behandeling, bij 85 veteranen. SKY deed op PTSS-klachten niet onder voor die therapie, ook niet na een jaar (Bayley e.a., 2022). Maar beide groepen gingen er gemiddeld minder op vooruit dan in andere studies, en de SKY-groep kreeg ruim twee keer zoveel begeleidingsuren. Van de 85 deelnemers maakten er 59 de studie af.

SKY is dus hoopgevend, maar het is geen rustige oefening voor thuis en het is iets anders dan verbonden ademhaling. De studies zeggen niets over intensieve sessies van een uur of langer.

Waarom hoort traumabehandeling bij een behandelaar?

Bij PTSS komen nare gebeurtenissen steeds terug in je gedachten of dromen, langer dan 4 weken nadat ze zijn gebeurd (Thuisarts). Psychotherapie kan daar goed bij helpen. De meest gebruikte vormen zijn imaginaire exposure, traumagerichte cognitieve gedragstherapie en EMDR, en de klachten kunnen daardoor minder worden of verdwijnen (Thuisarts).

Soms adviseert een therapeut naast de therapie een training, met oefeningen voor als je losraakt van jezelf of je emoties niet onder controle krijgt (Thuisarts). Wil je breathwork proberen, bespreek dan met je behandelaar of en hoe dat past.

Welke ademhalingsoefening kun je wel doen?

Kies een korte, rustige oefening en doe die zittend met je ogen open. Buikademhaling met 4 tellen in en 6 tellen uit is een goed begin. Houd het bij 1 tot 3 minuten en stop als je onrustiger wordt.

Maakt aandacht voor je adem je juist onrustig, richt je aandacht dan op iets buiten je, zoals je voeten op de grond of de geluiden in de kamer. Meer rustige oefeningen vind je bij ademhalingsoefeningen om je zenuwstelsel te kalmeren.

Doe intensieve technieken niet zonder overleg met je behandelaar, en nooit in of bij water of tijdens het autorijden. Lees ook de pagina over veiligheid.

Wanneer zoek je hulp?

Komen nare gebeurtenissen steeds terug in je gedachten of dromen, en ga je dingen uit de weg die je eraan doen denken? Ga dan naar je huisarts. Bel direct je huisarts, de huisartsenspoedpost of 112 als je plannen hebt om een einde aan je leven te maken. Je kunt ook dag en nacht gratis 113 bellen (Thuisarts).